warunki nieważkości

W październiku 1969 roku odbył się grupowy 1
trzech statków kosmicznych. W czasie tego ekspery-
mentu, w którym uczestniczyły — po raz pierwszy
w dziejach kosmonautyki — jednocześnie trzy statli
i siedmiu kosmonautów (Szonin, Kubasów, Filipcze
ko, Wołków, Gorbatko, Szatałow i Jelisiejew), wyko-
nano bogaty program naukowych doświadczeń,
głównym zadaniem było praktyczne sprawdzenie
możliwości grupowego lotu statków.
później w czerwcu 1970 roku byliśmy świadkami lotu
„Sojuza-9" z Andrianem Nikołajewem i Witalim Sewastianowem
na pokładzie. Tym razem wyprawa trwają
osiemnaście dni, a na jej program złożyło się:
prowadzenie badań medyczno-biologicznych, badania
wpływu długiego lotu kosmicznego na organizm ludzki;
kompleksowe sprawdzenie i wypróbowanie systemów
pokładowych w warunkach długotrwałego lotu;
dalsze ulepszenie systemów sterowania ręcznego i wypróbowanie
systemu nawigacji. Eksperyment ten miał
duże znaczenie przede wszystkim dla biologii i medycyny.
W warunkach lotu kosmicznego podstawowym
czynnikiem wywierającym wpływ na człowieka jest
nieważkość. Jak wykazały loty statków radzieckich
i amerykańskich, kosmonauci mogą żyć i pracować w
warunkach nieważkości bez wyraźnych zakłóceń stanu
zdrowia i zdolności roboczej. Jednakże w miarę przedłużania
czasu lotów do oddziaływania nieważkości dochodzą
takie czynniki, jak dłuższa izolacja, ograniczenie
ruchów, napięcie psychiczne itp. Zbadaniu tych
czynników poświęcony był lot ,,Sojuza-9". Program
przewidywał przestudiowanie symptomów ewentualnych
zakłóceń powstających w wyniku dłuższego oddziaływania
nieważkości na człowieka; uzyskanie danych
o wpływie na organizm dłuższego niż dotychczas
pobytu w stanie nieważkości i o skuteczności środków
ochronnych; uzyskanie danych niezbędnych do dalszego
udoskonalenia systemów bezpieczeństwa. W celu
zapobieżenia zakłóceniom stabilizacji ogólnej i fizycznej
zastosowano specjalne środki i zespół ćwiczeń fizycznych.
Bezpośrednie zadanie ćwiczeń polegało na
tym, aby zachować odporność organizmu na wpływ
nieważkości oraz następnych przeciążeń przy schodzeniu
z orbity, zachować siłę mięśni. Szczególnym bada-
niom poddano serce i naczynia krwionośne za pomocą
metod elektrokardiografii, sejsmokardiografii, pneurnografii,
pomiarów częstotliwości tętna. Wyniki przekazywano
na ziemię za pomocą radiotelemetrii.
Eksperyment zakończył się pomyślnie, choć obaj kos-
monauci odczuwali po powrocie na Ziemię zmęczenie
i trudności w ponownym zaaklimatyzowaniu się w wi
runkach przyciągania ziemskiego.

W dniu 19 kwietnia 1971 roku z kosmodromu BajJ
konur wystartowała orbitalna stacja naukowa „Salut",
a w kilka dni później — „Sojuz-10", pilotowany przez
Szatałowa, Jelisiejewa i Rukawisznikowa. W czerwił
1971 roku — ze znajdującą się na orbicie stacją „ S | |
lut" połączył się „Sojuz-11" (załoga: G. Dobrowolsr
W. Wołków, W. Pacajew). Po wykonaniu zadania,
pół godziny przed lądowaniem, statek uległ rozher
tyzowaniu i kosmonauci zginęli.

We wrześniu 1973 roku kontynuując program bada
okołoziemskiej przestrzeni kosmicznej, wprowadzoj||
na orbitę okołoziemską załogowy statek kosmicztŁ
„Sojuz-12". Była to udoskonalona wersja „Sojuza-lw
Po dwóch dniach statek wrócił na ziemię. Ekspedycje
„Sojuza-12" powiększyła tę listę o doświadczenia, pr
wadzone przez lekarza (kosmonauta Wasilij Łazarie
i inżyniera (kosmonauta Oleg Makarów).
Ważnym etapem w realizacji radzieckiego program
kosmicznego był kolejny eksperyment, przeprowadzo
w lipcu 1974 roku. W czasie tego eksperymentu statek
„Sojuz-13" połączył się ze stacją kosmiczną „Salut-3
Kosmonauci P. Klimuk i W. Lebiediew w czasie trw
jącego 15 dni lotu weryfikowali systemy i urządzę
udoskonalonej stacji orbitalnej, a zwłaszcza zmoderni-
zowanych elementów jej konstrukcji. Druga część pro-
gramu miała charakter naukowo-badawczy i obejm
wała zarówno badania przestrzeni kosmicznej, j
i eksperymenty medyczne i biologiczne.