Satelity

Trudno wprost przecenić rolę sztucznych satelit
Ziemi w łączności dalekiego zasięgu, nawigacji i w wie-
lu innych dziedzinach. Weźmy dla przykładu telewizję
kosmiczną. Zapoczątkowało ją przekazanie w 1962 roku
obrazu z pokładu statków kosmicznych „Wostsk-
3 i ,,Wostok-4" pilotowanych przez Andriana
Nikołajewa i Pawła Popowicza. Od 1965 roku w ZSRR
systematycznie umieszcza się na orbitach sztuczne satelity
ziemi z serii „Mołnia", które umożliwiają transmisję
programów Telewizji Moskiewskiej na Daleką
Północ, do Azji Środkowej, na Syberię i Daleki Wschód.
Sygnały z kosmicznego nadajnika odbierają naziemne
stacje systemów „Orbita", rozbudowane obecnie nia
tylko w ZSRR, ale i za granicą (Kuba, Mongolia).
Satelity umożliwiły organizację międzymiastowej
łączności telefonicznej i telegraficznej bez kosztownych
linii naziemnych — kablowych i przekaźnikowych —
które trzeba by zakładać w rejonach trudno dostępnych.'
Gdyby nie system „Orbita", z jego to stacjami
i umieszczanymi co pewien czas na orbicie satelitami
telekomunikacyjnymi, należałoby założyć sieć linii
przekaźnikowych o łącznej długości 15 tysięcy kilometrów.
Od 1957 roku satelity dostarczają ważnych
informacji meteorologicznych, między innymi dotyczących
stanu pokrywy chmur, przekazują barwne i czarno-
białe obrazy telewizyjne Ziemi z wysokości 30 tysięcy
kilometrów i więcej.

Sztuczne satelity Ziemi radzieckiego systemu „Meteor"
ułatwiają synoptykom opracowanie dokładnych
prognoz pogody, a także wykrywanie silnych prądów
atmosferycznych, na przykład tropikalnych cyklonów,
huraganów, tajfunów, ustalanie granic lodów na trasach
oceanicznych, zwłaszcza wzdłuż Północnego Szlaku
Morskiego, oraz szacowanie zasobów wody w lodowcach
i śnieżnych czapach gór.

Związek Radziecki dokonuje z innymi krajami wymiany
informacji otrzymanych z pokładów satelitów.
Obliczono, że dane pochodzące z tych kosmicznych po
posterunków meteorologicznych umożliwiają zaoszczędzenie
w skali światowej około 60 miliardów dolarów
rocznie.

Niezawodne prognozy hydrologiczne dają możnośfi
zmniejszenia szkód wyrządzanych przez powodzie ora-
umożliwiają lepsze wykorzystanie systemów nawadniających
i w ogóle lepsze planowanie prac w rolnictwie
Sztuczne satelity dostarczają aktualnych informac
o zimnych i ciepłych prądach oceanicznych, o zmiani
stanu wód i migracji ryb, skupiskach planktonu, kt
rym się ryby żywią, a więc o ewentualnych terenac
dobrych połowów. Umożliwia to bardziej racjonaln
eksploatację łowisk i odtwarzanie ich zasobów.
Analiza fotografii, uzyskanych z pomocą radziecki
stacji automatycznej ,,Sonda-5", jeszcze w roku 196
umożliwiła opracowanie mapy geobotanicznej całego
kontynentu Afryki, znacznie dokładniejszej i bardzie
wyczerpującej od mapy, która była wynikiem 10-let-
nich prac setek wypraw. W ostatnich latach powstało
nowy kierunek badań — kosmiczna nauka o Ziemi.
Nie tylko ma ona wielkie perspektywy, lecz równie
przynosi niemałe korzyści w chwili obecnej. Jedna
klatka kosmicznego filmu potrafi zastąpić tysiąc
zdjęć lotniczych. Pięć minut zdjęć wykonanych w 197
roku na pokładzie stacji orbitalnej ,,Salut-4" m
z uwagi na osiągnięte wyniki wartość dwuletniej pra
cy laboratoriów fotograficznych na samolotach.
Mimo iż brzmi to jak fantazja, ale z orbity kos-
micznej można badać nie tylko powierzchnię, lecz także
wnętrze naszej planety. Wyraźniej zarysowują się
właściwości rzeźby i łatwiej można ustalić konfigurację
warstw, z którymi związane są pokłady kopalin
użytecznych. Zdjęcia orbitalne regionów ZSRR, leżących
na południe od pięćdziesiątego trzeciego równoleżnika,
dostarczyły cennych informacji o ich budowie
geologicznej, formacjach strukturalno-tektonicznych,
możliwościach występowania tam terenów ropo- i gazonośnych,
a także złóż rud itp.